Malın Kıymeti Korunmayı Gerektirir

Ey İnananlar! Mallarınızı aranızda haksızlıkla değil, karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle yeyin, haram ile nefsinizi mahvetmeyin. Allah şüphesiz ki size merhamet eder. (Nisa 4/29)

Allah cc insanın rızkını gökten indireceği rahmetlere ve yerden çıkaracağı bereketlere bağlamıştır. Dolayısıyla insan Rabbisinin kendisine vereceği değişik rızıklardan istifade için toprağını işletmek, ticaretini yapmak durumundadır. Ne amaçla olursa olsun İnsan için en helal rızık Allahın kendisine bahşetmiş olduklarıdır. Dolayısıyla hiç kimsenin Allahın kuluna verdiklerini elinden alma, malını izinsiz işletme, gasbetme, kendi mülkiyetine geçirme, malın verimliliğini azaltma, ya da malını zehirleme hakkına sahip değildir.  

İnsanın, hayatını en rahat ve özgürce yaşadığı, en mahrem bilgilerinin saklandığı, huzur bulduğu ve adeta dünyadaki cenneti hiç şüphesiz onun en kıymetli malı olan hanesidir. Bu hanede huzuru bozacak bu kıymetli mala göz dikecek, Kişinin cennetini cehenneme çevirmeye, huzurunu bozmaya kimsenin hakkı yoktur. Yukarıdaki örneklerde olduğu gibi yine uç sayılabilecek bir örnek vermek istiyorum. Hz peygamber -sas- konut dokunulmazlığını en başından korumayı amaçlayarak "İzin almadıkça hiç bir Müslümana, bir evin içine bakmak helâl olmaz". (Tirmizî: Kitabu's-Salât, Hadîs:  357) Dolayısıyla bir evi gözetlemek, içerdekiler nâmahrem olan bir evin içine bakmak caiz olmadığına göre almak gasbetmek zarar vermek hiçbir şekilde caiz olmayacaktır.  

Günümüzde malın zayi olmasında en büyük etkenlerin başında savaşlar ve zayıf milletler üzerinde uygulanan değişik sömürü düzenleri gelmektedir. Bunun açıklanmaya ihtiyacı yoktur. Tv ler her gün bunun onlarca örneklerini gözler önüne sermektedir.

İsrafın haram olması malın muhafazası içindir. İsraf Allahın insana emanetinin haksızca, insafsızca ve hikmetsizce sarf edilmesidir. Korunması ve ihtiyaç için kullanılması gerekenin hoyratça tüketilmesidir. Çok kişiye yetenin az kişi tarafından yok edilmesidir. Dağıtılması için olanın çöplere atılmasıdır. Gelecek için saklanılması gerekenin peşinen acilen bitirilmesidir. Değerli olanın değersizleştirilmesidir.

Gasbın, kapkaççılık ve hırsızlığın yasak oluşu malın muhafazası içindir. Hırsızlık ve gasb birilerinin alın terinin, emeklerinin ve çabalarının çalınmasıdır. Başkasına ait olanın haksızca ve hayâsızca zimmete geçirilmesidir. Hırsızlığa getirilen cezalar da malın muhafazası içindir

İslam'da eda ehliyetinin belli yaşa ulaşmış aklıselim kişilere verilmesi de, mecnun ve aklını kullanmasını beceremeyen kişilerin ve yetimin malının velisi tarafından idare edilmesi de yetimin ve mecnunun haklarının korunmasının yanında malın korunmasını da amaçlamaktadır.

Kumarın haram olmasının sebeplerinden bir tanesi de yine haksız yere birilerinin malının başkasının zimmetine geçmesidir. Günümüzde yaygın bir şekilde ve alenen işlenen milli piyango, spor toto, spor loto, at yarışları ve diğer şans oyunları aynı şekilde kumardır ve haramdır. Haksız yere birilerinin şans oyunlarıyla haksız kazançlarıdır. Haksız kazançların hepsi haramdır. Faizin haram kılınma sebeplerinden bir tanesi de fakirin malının korunmasına yöneliktir. Haksız rekabetin yasak olması da yine malı ve malın değerini korumaya yöneliktir.

İslamda helal mal kazanma yollarını şu şekilde sıralayabiliriz; işçi olarak çalışmak karşılığında kazanılan mal yani maaş, miras, vasiyet, hediye, kenz yani hazine bulmak, buluntu (sahibi bulunmazsa), savaşlarda elde edilen ganimetler, avlanmak, zekat, sadaka, fidye, tarla, bağ ve bahçe işletmek, alım satım yoluyla kar elde etmek, ihtiyaç ölçüsünde dilencilik yapmak.

Haram kılınan mal kazanma yollarını ise şöyle sıralayabiliriz; faiz, tefecilik, tüşvet, kumar yoluyla kazanılan mal, hırsızlık, gasb, kapkaççılık, kaçakçılık, insan bedeni üzerinden satım suretiyle kazanılan mal ( organ satışı gibi), islam hukukuna göre satışı haram olan bir şeyi satmak suretiyle elde edilen mal, yalan ve hile ile elde edilen mal, yolsuzluk gibi haksız kazanç, ihtiyacı olmadığı halde dilencilik yaparak para kazanmak, zengin kişilerin zekât almak suretiyle elde ettikleri mal, fuhuş, dansözlük gibi gayri meşru yollarla elde edilen kazanç, mera kaldırmak gibi başkasına ait mülkiyet üzerinden kazanç elde etmek.

Malın korunması helalinden kazanmak ve helaliyle harcamaya bağlıdır. Yüce rabbimizin bizi helalinden yetindirip haram yollara sapmaktan muhafaza etsin. Amin

Bünyamin GÖLCÜ

MALAZGİRT MÜFTÜSÜ